Natuursteen is een milieuvriendelijk natuurproduct, met een uniek en levendig uiterlijk. Bovendien is het een functioneel en duurzaam materiaal, dat voor een groot aantal binnen- en buitentoepassingen geschikt is. De aardkorst waarop wij leven bestaat voor een belangrijk deel uit natuursteen. Daardoor is de voorraad haast onuitputtelijk en wordt natuursteen in vrijwel alle landen gewonnen. De vorming van de aardkorst en dus natuursteen is een ingewikkeld geologisch proces, dat tot op de dag van vandaag doorgaat. Aardbevingen en vulkaanuitbarstingen zijn hier het meest tastbare bewijs van. Dit geologische proces bepaalt het uiterlijk en de eigenschappen van natuursteen. Doordat geen plek ter wereld dezelfde geologische ontwikkeling doormaakt, is geen natuursteen gelijk.

Natuursteen is gevormd uit afgekoeld vloeibaar gesteente (magma of lava), of uit sediment (zand, klei, kalk) dat onder druk (vaak in combinatie met hoge temperaturen) is versteend. Natuursteen is het hoofdbestanddeel van de aardkorst waarop wij leven. De vorming van de aardkorst en dus natuursteensteen is een continue geologisch proces, dat zo oud is als de aarde. Van de beschikbare steen in de aardkorst is maar een deel economisch te winnen en te gebruiken. Desondanks zijn er duizenden natuurstenen. Natuurstenen met een vergelijkbare samenstelling en ontstaansgeschiedenis worden in een groep ingedeeld. Tot één groep (bijvoorbeeld marmers of granieten) kunnen vele honderden natuurstenen behoren. De belangrijkste groepen uit het schema worden hieronder besproken.

top

Welke groepen natuursteen zijn er?

Stollingsgesteenten

Stollingsgesteenten zijn eenvoudig gezegd ontstaan door afkoeling en stolling van vloeibaar gesteente. Dit kan zowel in als op de aardkorst plaatsvinden. Wanneer het vloeibaar gesteente in de aardkorst afkoelt (magma) ontstaan dieptegesteenten. Wanneer het vloeibaar gesteente uit de aardkorst treedt (lava) en afkoelt, ontstaan uitvloeiingsgesteenten. Als tussenvorm kan magma ook stollen in spleten of breuklagen in de aardkorst; dan spreken we van ganggesteenten.

Dieptegesteenten

Dieptegesteenten zijn geleidelijk afgekoeld en onder grote, constante druk gevormd. Dit resulteert in grofkorrelige gesteenten, met duidelijk waarneembare kristallen. Uiterlijk en samenstelling van dieptegesteenten zijn regelmatig, maar stenen onderling kunnen sterk in uiterlijk verschillen. Tot deze groep behoren bijvoorbeeld de granieten en gabbro's.

Uitvloeiingsgesteenten

Magma kan uit het binnenste van de aarde aan het aardoppervlak komen, wat we dan lava noemen. Na bijvoorbeeld een vulkaanuitbarsting zal de lava snel afkoelen en verharden. Deze stenen bevatten geen of bijna geen kristallen. Luchtbelinsluitingen kunnen voorkomen. Uitvloeiingsgesteenten zijn meestal gelijkmatig van uiterlijk en samenstelling. Tot deze groep behoren bijvoorbeeld de trachieten en basalten.

Sedimentgesteenten

Sedimentgesteenten zijn ontstaan door de afzetting van sediment in rivieren en zeeën. Er zijn twee soorten: afzettingsgesteenten en neerslaggesteenten.

Afzettingsgesteenten
Afzettingsgesteenten zijn ontstaan door het afzetten van klei-, zand- of kalklagen die vervolgens zijn versteend. Deze klei of zand kan afkomstig zijn van geërodeerde natuursteen, de kalk van schaaldiertjes, koraal en dergelijke. Tot de afzettingsgesteenten behoren de kleistenen, zandstenen en sommige kalkstenen (zie ook neerslaggesteenten). Kleistenen zijn uit klei gevormd. Ze worden in de natuursteensector niet gebruikt, maar vormen de basis voor leistenen. Zandstenen zijn uit zand gevormd en hebben een poreuze structuur. Kalkstenen zijn uit kalk gevormd. De fossielen die vaak in deze stenen worden gevonden, vertellen iets over de herkomst van het kalk.

Neerslaggesteenten
Neerslaggesteenten zijn ontstaan door het neerslaan van kalk uit met kalk verzadigd water. Sommige kalkstenen behoren tot deze groep (zie ook afzettingsgesteenten). In het algemeen is het uiterlijk van kalkstenen ontstaan uit neergeslagen kalk fijner gelaagd dan die door afzetting zijn ontstaan. Ook dit type kalksteen kan fossielen bevatten.

Metamorfe gesteenten

Deze worden ook wel omvormingsgesteenten genoemd en ontstaan door bewegingen in de aardkorst. Hierdoor worden bijvoorbeeld bergketens en zeetroggen gevormd. Tijdens dit proces kunnen reeds gevormde stollings- of sedimentgesteenten worden blootgesteld aan extreme druk, eventueel in combinatie met hoge temperaturen. Daardoor ondergaan deze gesteenten een gedaanteverwisseling of metamorfose. Hierdoor veranderen zowel het uiterlijk als de eigenschappen. Enkele voorbeelden van metamorfoses: kalkstenen, marmers, kleisteen, leistenen, zandstenen, kwartsieten, granieten, gneizen

top

Hoe wordt natuursteen in de groeve gedolven?

Wereldwijd wordt natuursteen in groeven gewonnen. De werkmethoden en de afmetingen van de gewonnen natuursteen zijn imposant zoals hieronder wel te zien is.

Het ontginnen van natuursteen is een gigantisch werk!

Groeve waar blauwe hardsteen wordt ontgonnen!

Meestal wordt natuursteen in grote blokken gewonnen, waaruit later platen of tegels worden gezaagd. Alleen leisteen en kwartsiet worden in schollen gewonnen.

De afmeting van een blok verschilt per groeve en soms per steenlaag in de groeve. Een blok kan gemakkelijk 1,5 x 2 x 3 m groot zijn, met een gewicht van 25 ton. De blokken worden met speciaal gereedschap uit de berg gezaagd of geboord. Hiervoor wordt watergekoeld gereedschap gebruikt, waarvan de snijvlakken met diamant zijn bezet. De werkmethode van de Romeinen wordt in verbeterde versie nog steeds gebruikt. Op de contouren van het te winnen blok, worden in de rots verticale gaten geboord om de ongeveer 150 mm. In deze gaten worden stalen wiggen geslagen, die het blok lossplijten van de rots. De Romeinen gebruikten hiervoor gedroogde houten wiggen. Eenmaal geplaatst werden de wiggen nat gemaakt, waardoor het hout ging zwellen en de steen spleet.

Maar er zijn ook andere methoden ontwikkeld. Zo kunnen blokken uit de rots worden gezaagd met een gigantische 'kettingzaag'.

Voor hele grote zaagsneden wordt een draadzaag gebruikt. In de rots wordt een verticaal en een horizontaal gat geboord, die precies op elkaar aansluiten. Door de gaten met een gezamenlijke lengte tot wel 25 meter wordt de staaldraad met diamantbolletjes gevoerd. Het begin en het einde van de staaldraad worden met elkaar verbonden, om zo een lus te krijgen. Deze lus wordt aangetrokken en in beweging gebracht en slijpt zich een weg door de rots. Op deze manier wordt een plak steen van bijvoorbeeld 9 x 3 x 2 meter van de rots gezaagd. Deze plak wordt met een vijzel omgeduwd. Na een 'zachte' landing op een bed van puin wordt de steen opgedeeld in kleinere blokken.

Uit de blokken worden platen gezaagd met een raamzaag of een cirkelzaag. Een raamzaag lijkt wel een grote uitvoering van de broodsnijmachine van de bakker. In een rechthoekig raam zijn maximaal 60 zaagbladen (van elk circa vijf meter lang) naast elkaar gemonteerd. De afstand tussen de bladen bepaalt de plaatdikte. Het raam wordt in één zaagbeweging heen en weer over het blok steen getrokken. In twee tot vijf dagen (afhankelijk van de steensoort) wordt het blok in 60 platen gezaagd, die elk een afmeting hebben van bijvoorbeeld 2 x 3 meter met een dikte van 20 mm.

Een cirkelzaag heeft een blad met een diameter van drie meter. Hiermee kunnen platen worden gezaagd uit een blok van maximaal 1,5 meter dik (helft van de zaagdiameter). Met een cirkelzaag kunnen gemakkelijk steeds andere plaatdikten uit een blok gezaagd worden. Na het zagen worden de platen van een oppervlaktebewerking voorzien.

Tegels worden uit een plaat of rechtstreeks uit een blok gezaagd met een cirkelzaag. In de regel worden tegels met een breedte groter dan 0,4 meter uit platen gezaagd, die al een oppervlaktebewerking hebben gehad. Tegels met een kleinere breedte kunnen rechtstreeks uit een blok worden gezaagd. Voor het zagen van een blok wordt een meerbladscirkelzaag gebruikt. Als een soort kam zagen deze bladen tot bijvoorbeeld 0,3 meter diep in het blok. De afstand tussen de bladen bepaalt de dikte van de gezaagde stroken. De stroken zitten aan de onderzijde nog vast aan het blok. Met een horizontale zaagsnede worden de stroken één voor één losgezaagd en vervolgens van een oppervlaktebewerking voorzien en tot tegels gezaagd.

Leisteen en kwartsiet hebben een sterk gelaagde structuur, waarvan bij de winning gebruik wordt gemaakt. Met een graafmachine of een shovel worden eerst grote schollen van de rots losgespleten. Deze hebben een grillige plaatvorm met een natuurlijk splijtoppervlak. Het oppervlak is bij de meeste soorten kleiner dan een halve vierkante meter. Deze schollen worden nog een aantal keren gespleten tot de gewenste dikte bereikt is. Dit splijten wordt uitgevoerd met 'beitels' die met pneumatisch gereedschap in de steen worden gedreven, op de scheiding van twee lagen. Uit deze dunne schollen (ook wel flagstones of scherven genoemd) kunnen tegels worden gezaagd of geknipt. Maar ze zijn ook zonder verdere bewerking te gebruiken. Leisteen of kwartsiet worden meestal met het natuurlijke splijtoppervlak gebruikt. Sommige stenen kunnen van een geslepen of zelfs glanzend oppervlak voorzien worden.

top

Welke natuursteensoorten zijn er?

Er zijn diverse soorten natuursteen verkrijgbaar.

top

Waarom natuursteen tegels?

duurzaam

Natuursteen werd door de eeuwen heen gevormd. Sommige natuurstenen bleven op grote diepte steken, anderen kwamen aan de oppervlakt en nog anderen werden naar buiten geduwd als gebergten.
Natuursteen is dus een grondstof die al heel wat heeft beleefd en nog heel wat kan beleven!

uniek

Natuursteen werd door de natuur zelf aangemaakt en elke tegel heeft hierdoor een andere kleurnuance en structuur.

betaalbaar

Door het steeds ruimere aanbod krijgen we natuursteen reeds in verschillende prijsklasse

onderhoud

De juiste materiaalkeuze in functie van de toepassing gecombineerd met het juiste vloeronderhoud, garandeert u een jarenlange tevredenheid.

tijdloos

Natuursteen is en blijft een tijdloos bouwmateriaal.

top

Oppervlakte afwerking natuursteentegels

Geschuurd
Het schuren wordt vooral toegepast bij harde natuursteen met de bedoeling de zaagrillen te verwijderen. Deze machinale afwerking wordt door uitgevoerd, met behulp van schuurmiddelen met carborundum, met diamanten of gelijkaardige schuurmiddelen of ook nog met behulp van diamanten schuurplateaus onder besproeiing met water.
Het geschuurde oppervlak is effen (zonder zaagspoor) met fijne (zichtbare tot weinig merkbare) cirkelvormige streepjes.
Deze afwerking wordt meestal gebruikt voor buitenbevloeringen.

Gezoet (verzoet)
Het verzoeten gebeurt onder besproeiing met water en wordt uitgevoerd met behulp van reeksen schuurkoppen. De korrelgrootte van de schuurkoppen bepaalt het beoogde resultaat.
Het verzoette oppervlak geeft een relatief kleine en lichte weerspiegeling (matglanzend; afhankelijk van het soort steen). Het oppervlak is effen, mat en zonder zichtbare groefjes.
Deze afwerking wordt het meest aanbevolen en toegepast voor binnenbevloeringen in natuursteen.

Gepolijst (gepolierd)
Het polijsten gebeurt machinaal en met een nog fijnere korrel dan bij het verzoeten. Met het polijsten nemen de tinten hun verschillende nuances aan. Bij een gepolijste steen worden de kleuren namelijk versterkt en krijgt de steen een weerkaatsend oppervlak met hoge glans. Hierbij worden eveneens, meer dan bij andere afwerkingsvormen, de aders en barstjes blootgelegd. De polijstbaarheid van de natuursteen wordt voornamelijk bepaald door de polijstbaarheid van de aanwezige mineralen en door de textuur. Daarom kan niet elke natuursteensoort gepolijst worden.
Deze afwerking wordt door het WTCB afgeraden voor binnenbevloeringen in natuursteen (ziet TV 213 pagina 17). Ze is wel perfect bruikbaar voor wandbekleding en allerhande maatwerk.

Gevlamd
Dit is een typische machinale afwerking waarbij men vlammen in contact brengt et een plaat gezaagde steen. Deze afwerking gebeurt vooraleer het afwerkte product zijn definitieve afmetingen krijgt. Het "vlammen" wordt slechts toegepast op grote vlakken. Zichtbare en bedekte zijkanten kunnen onmogelijk gevlamd worden. De vlammen laat men schuin en automatisch het hele oppervlak van de plaat bereiken. De thermische schok veroorzaakt het openbarsten van de oppervlakkige korrels, wat de specifieke textuur teweeg brengt. Deze bewerking wordt vooral op harde natuursteen toegepast.

Diamantgezaagd
Het is de toestand van een steen die machinaal gezaagd werd met een diamantdraad. Het steenoppervlak vertoont de typische zaagsneden: kleine golvingen en onderbrekingen van enkele tienden van een milimeter diep. Deze streepjes lopen evenwijdig met elkaar, volgens de richting die gevolgd werd door de zaag of door de draad.

Gebouchardeerd
Het boucharderen van een steen wordt verkregen door deze te bewerken met een bouchardeerhamer of tandhamer (manueel); ofwel met een hydraulische hamer voorzien van een bouchardeerkop (mechanisch). Bij het boucharderen gaan letterlijk alle sporen verloren van eventuele vorige bewerkingen. Het uitzicht van het bewerkte oppervlak varieert naargelang het aantal punten van de hamer. De afstand tussen te talrijke putjes hangt af van de tussenstand van de tanden. Bij mechanisch gebouchardeerde stenen worden de sporen regelmatig verspreid over het ganse vlak.

Oude frijnslag
Deze behouwing wordt uitgevoerd met behulp van een luchtbeitel. Men kan het oppervlak het best beschrijven als een soort fijn gebikte behouwing waarbij de groeven (frijnen) onderbroken zijn. Vaak lopen deze evenwijdig of licht schuin met de kanten.

top

Realisaties met natuursteentegels

Hieronder vindt u enkele realisaties met natuursteentegels:

top